اصفهان ـ  لیدا وطن خواهان / به گزارش  پایگاه خبری صبح شاهین شهر  ، در شرایطی که کشور با فشارهای اقتصادی، محدودیت‌های تأمین انرژی و پیامدهای تنش‌های ایران و آمریکا مواجه است، پرسش اصلی این است که هزینه ناترازی انرژی را چه کسانی باید بپردازند؛ شبکه برق کشور یا سلامت شهروندان؟

مازوت؛ سوخت جایگزین با هزینه زیست‌محیطی

نیروگاه شهید محمد منتظری اصفهان از مراکز مهم تولید برق در استان است. استفاده از سوخت جایگزین در این نیروگاه، به‌ویژه در دوره‌هایی که تأمین گاز با محدودیت مواجه می‌شود، می‌تواند نگرانی‌های جدی درباره کیفیت هوای منطقه ایجاد کند.

بر اساس گزارش منتشرشده ،مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان در گزارشی درباره دوره‌ای پیشین اعلام کرده بود که دو واحد از هشت واحد نیروگاه شهید منتظری به‌دنبال مصوبات ملی مدیریت شبکه برق و گاز و در شرایط ناترازی انرژی، از مازوت استفاده می‌کردند. این گزارش همچنین بر ضرورت تأمین پایدار گاز نیروگاه و نظارت زیست‌محیطی بر میزان مصرف سوخت جایگزین تأکید داشت.

با این حال، این خبر مربوط به دوره‌ای پیشین است و به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که نیروگاه در شهریور و مهر ۱۴۰۵ نیز با همین میزان مازوت‌سوزی فعالیت داشته است.

مازوت یا نفت کوره، سوختی سنگین است که احتراق آن، بسته به میزان گوگرد سوخت، شرایط احتراق و تجهیزات کنترل آلایندگی، می‌تواند موجب انتشار دی‌اکسید گوگرد، ذرات معلق و دیگر آلاینده‌ها شود. انتشار این مواد در مناطق پرجمعیت و صنعتی، اهمیت کنترل مستمر آلایندگی نیروگاه‌ها را دوچندان می‌کند.

اصفهان و شهرهای اطراف؛ در معرض فشار آلودگی هوا

آلودگی هوای اصفهان پدیده‌ای چندعاملی است و نمی‌توان تمام آن را به فعالیت نیروگاه‌ها نسبت داد. صنایع بزرگ، تردد خودروها، شرایط جوی، گردوغبار و نحوه پراکنش آلاینده‌ها نیز در کیفیت هوای شهر و مناطق پیرامونی نقش دارند.

با این وجود، در صورت استفاده از مازوت در نیروگاه‌های نزدیک مناطق مسکونی، انتشار آلاینده‌های ناشی از احتراق می‌تواند به بار آلودگی منطقه اضافه کند؛ به‌خصوص در روزهایی که شرایط جوی مانع پراکندگی مناسب آلاینده‌ها می‌شود.

همچنین گزارش خبرگزاری مهر در ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ از ثبت شاخص کیفیت هوای ۱۱۳ برای اصفهان خبر داده بود؛ وضعیتی که در محدوده ناسالم برای گروه‌های حساس قرار می‌گیرد. در همان گزارش، از وضعیت ناسالم هوا در شاهین‌شهر، مبارکه و خمینی‌شهر نیز نام برده شده بود.

این اطلاعات، وجود دوره‌هایی از آلودگی هوا در شهریورماه را نشان می‌دهد؛ اما بدون داده‌های انتشار آلاینده‌ها، میزان مصرف سوخت نیروگاه و بررسی شرایط جوی، نمی‌توان این آلودگی را مستقیماً به مازوت‌سوزی نسبت داد.

جنگ اقتصادی و تحریم‌ها؛ حلقه‌ای از زنجیره مشکلات انرژی

فشارهای اقتصادی و محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها می‌توانند بر سرمایه‌گذاری، نوسازی تجهیزات، تأمین قطعات و توسعه زیرساخت‌های انرژی اثر بگذارند. تنش‌های سیاسی و اقتصادی ایران و آمریکا نیز از عواملی هستند که بررسی آثار احتمالی آن‌ها بر بخش انرژی اهمیت دارد.

با این حال، نسبت دادن کمبود گاز نیروگاه اصفهان در شهریور و مهر ۱۴۰۵ به جنگ اقتصادی یا تحریم‌ها، نیازمند اسناد و اطلاعات مشخص درباره وضعیت تأمین گاز، محدودیت‌های عملیاتی و تصمیم‌های مدیریت شبکه انرژی در همین دوره است.

ناترازی میان تولید و مصرف گاز، افزایش تقاضای فصلی، اولویت‌بندی مصرف گاز میان بخش خانگی و نیروگاه‌ها، وضعیت تعمیرات و ظرفیت زیرساخت‌ها نیز باید در بررسی علل احتمالی این وضعیت در نظر گرفته شوند.

بنابراین، برای روشن شدن واقعیت، لازم است شرکت گاز استان، شرکت برق منطقه‌ای و مدیریت نیروگاه، آمار رسمی تأمین گاز و سوخت جایگزین در شهریور و مهر امسال را منتشر کنند.

سلامت مردم؛ خط قرمز مدیریت انرژی

در شرایط آلودگی هوا، گروه‌هایی مانند کودکان، سالمندان و افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی و تنفسی ممکن است در معرض خطر بیشتری قرار گیرند. به همین دلیل، سیاست تأمین برق نباید صرفاً بر میزان تولید متمرکز باشد؛ بلکه پیامدهای زیست‌محیطی انتخاب سوخت نیز باید به‌طور جدی ارزیابی شود.

پایش لحظه‌ای کیفیت هوا، اندازه‌گیری آلاینده‌های خروجی دودکش نیروگاه‌ها، انتشار عمومی نتایج پایش و اطلاع‌رسانی به شهروندان، از اقداماتی است که می‌تواند به شفافیت و کاهش نگرانی عمومی کمک کند.

همچنین ضروری است مشخص شود آیا در صورت محدودیت گاز، امکان استفاده از سوخت جایگزین کم‌آلاینده‌تر، مدیریت مصرف برق یا کاهش موقت بار برخی واحدها وجود دارد یا خیر. پاسخ به این پرسش‌ها باید بر پایه ارزیابی فنی و زیست‌محیطی ارائه شود.

مطالبات زیست‌محیطی از مسئولان استان

در چنین شرایطی، چند مطالبه مشخص می‌تواند در دستور کار مسئولان قرار گیرد:

شفاف‌سازی درباره سوخت نیروگاه: اعلام میزان گاز، مازوت و سایر سوخت‌های مصرف‌شده در نیروگاه‌های اصفهان طی شهریور و مهر ۱۴۰۵.

انتشار نتایج پایش آلایندگی: ارائه داده‌های مربوط به گوگرد سوخت، ذرات معلق و آلاینده‌های خروجی دودکش‌ها.

بررسی ارتباط آلودگی با فعالیت نیروگاه: تطبیق اطلاعات مصرف سوخت با داده‌های ایستگاه‌های سنجش کیفیت هوا و شرایط جوی.

تضمین تأمین پایدار سوخت: تدوین برنامه‌ای برای کاهش وابستگی به سوخت‌های سنگین و مدیریت ناترازی انرژی.

حفاظت از سلامت شهروندان: اطلاع‌رسانی سریع درباره روزهای آلوده و اجرای اقدامات قانونی برای کنترل منابع انتشار آلاینده‌ها.

سخن پایانی

اصفهان، شهری با پیشینه تاریخی و فرهنگی ارزشمند و جمعیتی گسترده، نمی‌تواند نسبت به کیفیت هوای خود بی‌تفاوت بماند. تأمین برق پایدار ضرورتی انکارناپذیر است، اما این ضرورت نباید بهانه‌ای برای نادیده گرفتن پیامدهای زیست‌محیطی مصرف سوخت‌های آلاینده باشد.

اگر محدودیت تأمین گاز، نیروگاه‌ها را به استفاده از مازوت سوق دهد، مسئولیت مدیریت این وضعیت بر عهده مجموعه دستگاه‌های متولی انرژی و محیط زیست خواهد بود؛ دستگاه‌هایی که باید هم‌زمان امنیت انرژی و سلامت عمومی را در نظر بگیرند.